Beetsterzwaag eert Tiny Mulder met nieuw plein bij de Buorskip

Beetsterzwaag

Beetsterzwaag eert Tiny Mulder door het nieuwe plein tegenover de Buorskip naar haar te noemen. De naam wordt op 4 mei om 18.00 uur onthuld. Tiny Mulder, die in Beetsterzwaag is geboren, is bekend geworden door haar verzetswerk in de Tweede Wereldoorlog, als journaliste en als Fries schrijfster.

Tiny Mulder raakte als jonge vrouw in de oorlogsjaren betrokken bij het verzet, waarvoor ze later hoge onderscheidingen ontving uit Engeland en Amerika. Na de bezetting speelde ze als journaliste bij het Friesch Dagblad en de Regionale Omroep Noord en Oost (Rono, de voorloper van Omrop Fryslân) een prominente rol in het openbare leven. Ze maakte lange journalistieke reizen door Engeland en Noord¬Amerika en verzorgde decennialang wekelijks een pagina voor kinderen en een pagina voor de vrouw.

Ook op literair terrein was ze actief. Ze hield voor het Dagblad de Friese literatuur bij, schreef recensies en columns, maakte literaire radioprogramma’s, had een zetel in de Raad voor de Kunsten en publiceerde dichtbundels, een interviewbundel en twee romans. In haar boek Tin IIs vertelt ze over haar verzetswerk. Ze won de Gysbert Japicxpriis, de hoogste Friese literaire onderscheiding. Tiny Mulder is in 1921 geboren in Beetsterzwaag, maar groeide buiten Friesland op. Ze werd Hollandstalig opgevoed en dat veranderde pas toen ze op haar dertiende in Drachten kwam wonen, waar haar vader een tabakswinkel dreef. Ze koos meteen bewust voor het Fries en begon cursussen te volgen om de taal ook te kunnen schrijven.

Vredesbericht

De naam van het nieuwe plein, dat is ontstaan door de renovatie en herinrichting van de Vlaslaan, wordt vrijdag voorafgaand aan de Dodenherdenking onthuld door wethouder Anko Postema van Opsterland en Rixt Zuidema, dochter van Tiny Mulder. Leerlingen van de scholen in Beetsterzwaag hebben onlangs les van haar gehad. Samen met Rixt Zuidema hebben ze kaartjes met uitnodigingen voor de opening verstuurd aan familie en vrienden, met op de achterkant een zelf geformuleerd 'vredesbericht'. In het biebpunt tegenover het plein zal de hele week aandacht zijn voor het verzet in de
oorlog, en voor Tiny Mulder in het bijzonder. Ook daar kunnen mensen op een kaartje een vredesbericht schrijven.

Op 4 mei spreekt vanaf half zes in de Buorskip Geart de Vries, die in 2006 de biografie van Tiny Mulder schreef. Hij zal vertellen ‘koeriersters in de oorlog’. Na afloop gaan de aanwezigen met elkaar naar de overkant, waar om zes uur uur het naambordje onthuld zal worden door wethouder Anko Postma en Rixt Zuidema. Bij de onthulling zullen kinderen een duif loslaten (symbool voor koeriersters in de oorlog, maar ook voor de vrede). Daarna zal om zeven uur de Dodenherdenking beginnen, die net als voorgaande jaren wordt gehouden in de Dorpskerk van Beetsterzwaag. Bij die herdenking zal Rixt Zuidema vertellen over het verzet van haar moeder, onder de titel: 'Nea wer? Nea wer!'

Dagtaak

In een interview met de Drachtster Courant ter gelegenheid van de verschijning van haar biografie vertelde Tiny Mulder in 2006 over haar leven: ,,Ik ha werklik in aardich, ôfwikseljend en bytiden spannend bestean hân, geweldich. Foar dy petearen mei Geart de Vries haw ik âlde aginda´s neisjoen, dêr wurdst mâl fan. Ik siet oeral yn en hâlde alles yn’e gaten. Mar ik wie aardich sûn en hie in hoop enerzjy. Hoe mear ast der oer praatst en prakkisearrest, hoe mear as der werom komt.’’ Tiny Mulder overleed op 4 november 2010.

In Drachten begon ook haar journalistieke carrière, toen ze voor de Drachtster Courant verslagen schreef van voetbalwedstrijden van Drachtster Boys. ,,Dy klub wie by ús thús oan de keukentafel oprjochte. Ik wie de earste sikretaris en sa kaam it dat ik de krantestikjes meitsje moast.’’ Na de mulo in Drachten volgde ze de hbs in Leeuwarden. Ze raakte bij het verzet betrokken toen ze in Drachten werkte bij sociale zaken. Via haar chef Pieter Wijbenga, later de grote baas van het verzet in Friesland, begon het heel voorzichtig met wat koerierswerk. Uiteindelijk zou het een dagtaak worden. Mulder hield zich vooral bezig met het rondbrengen van post, bonkaarten en geweren en het onderbrengen van joodse onderduikers en neergestorte piloten.

Na de oorlog zou ze via Wijbenga bij het Friesch Dagblad belanden, waar hij opnieuw haar chef werd. Als journaliste maakte ze in 1947 een reis van een half jaar door Amerika en Canada. Die tocht was minstens zo belangrijk voor haar latere ontwikkeling als de oorlog, vertelde ze. Ze reisde als freelance verslaggeefster en verkocht haar artikelen aan veertien kranten in Nederland. ,,Ik reizige allinnich en ha dêr leard om mysels te rêden.'' Ze besteedde als eerste journalist veel aandacht aan de positie van Nederlandse emigranten, maar beschreef ook de eentonigheid van de grote steden en winkelcentra en de diepgewortelde rassendiscriminatie in de Amerikaanse samenleving.

'Wy' better as 'Sy'

In haar biografie is een artikel uit die tijd overgenomen waarin onthutsende staaltjes staan van de achterstelling van de negers. Het moet voor de voormalige verzetsvrouw ontluisterend zijn geweest om te ervaren dat de mannen die Nederland hadden bevrijd van de racistische nazi’s zelf op dat gebied eigenlijk geen haar beter waren. ,,Ja, dat is ek sa. Mar ik wist it ek wol, want ik hie der yn de oarloch wol mei dy piloaten oer praat. Dat idee dat 'wy' better binne as 'sy’, wy ha sjen kinnen wêr’t dat ta liede kin. Mei myn stikken ha ik sjen litte wollen dat dat rassisme begjint oan de iterstafel. Dochs bliuwt Amearika foar my in prachtich lân. Ik ha der letter mei myn man Jildert Sudema ferskate kearen west en no wurket myn soan Teake der.'' 

Veel mensen waren na de oorlog teleurgesteld, omdat de beloofde verbeteringen niet kwamen en de wereld op de oude voet verder ging. ,,Ik net, ik makke my gjin yllúzjes. As ik no sjoch hoe't se de ama's op strjitte sette, dan skamje ik my dat ik Nederlanner bin. Mar ik bin net pessimistysk. Der binne ferskillende mominten yn de skiednis  oan te wizen, dat grutte feroarings mooglik binne. It ôfskaffen fan de slavernij en de apartheid bygelyks, en fansels it delheljen fan de muorre yn Berlyn. Oan sokke foarbylden hâld ik my mar fêst.''


Auteur

Fokke Wester Redacteur