Wijnjewoude maakt laatste gang door slooprijpe melkfabriek (met filmpje!)

WIJNJEWOUDE

Er was geen champagne, daarom werd vanmiddag met denkbeeldige glazen getoost op de toekomst van De Vooruitgang. Het recreatieve terrein moet van Klein Groningen een toeristisch knooppunt maken.

De Vooruitgang komt op de plaats van de gelijknamige melkfabriek, die de komende weken tegen de vlakte zal gaan. Met het slopen van een speciaal gebouwd muurtje hebben wethouder Wietze Kooistra van Opsterland en gedeputeerde Sietske Poepjes van Fryslân vanmiddag symbolisch het startsein gegeven voor de sloop. De ceremonie werd bijgewoond door veel Wijnjewoudsters, die de kans grepen om voor de laatste keer, en soms ook voor het eerst, het markante gebouw van binnen te bekijken. Wietplantage De melkfabriek in de buurtschap bij Wijnjewoude is gebouwd in 1903 en was in functie tot 1967, toen de fabriek fuseerde met de melkfabriek Zuidoosthoek in Oosterwolde. In de halve eeuw daarna is het gebouw voor van alles en nog wat gebruikt, zelfs als autowerkwerkplaats en wietplantage, dichtte Baukje Koolhaas ter gelegenheid van de sloop. Als alle steen is verwijderd, krijgt Wijnjewoude er komende zomer een recreatief knooppunt aan de Turfroute voor terug. Het terrein wordt ingericht als centrale plaats voor de bewoners, de (vaar)recreant en het dorp. Het terrein krijgt een groene uitstraling, met speeltoestellen, een sanitair gebouw, voorzieningen voor fietsers en wandelaars en met informatie over de locatie en het achterliggende gebied. Langs de vaart legt de provincie Fryslân aanlegsteigers aan. Het project sluit aan bij de plannen die de provincie Fryslân heeft voor de opwaardering van de Turfroute. De plannen, die komend najaar klaar moeten zijn, worden betaald uit het potje dat de provincie vormde bij het aanleggen van de N381 tussen Drachten en Appelscha. Gebiedsontwikkeling Die zogenoemde gebiedsontwikkeling is belangrijk voor de hele streek, betoogde gedeputeerde Sietske Poepjes. ,,Wy wolle net allinnich in dyk oanlizze, wy wolle graach mear dwaan. As der ergens yn'e buert wat is, besjogge wy oft wy dat dan ek tagelyk meipakke kinne. Troch de ekonomyske krisis hienen wy meifallers by de oanbesteding fan de dyk en dêrom koenen wy tegearre mei de gemeente Opsterlân ek dit projekt oanpakke.'' Poepjes prees de inzet van de dorpsbewoners, van wie velen bij de planvorming zijn betrokken. Niet iedereen is het met de plannen eens, maar dit was wel de kans om iets positiefs met het vervallen fabrieksgebouw te doen, zegt wethouder Kooistra. De onderhandelingen hebben lang geduurd, ook al omdat het fabriekscomplex in eigendom was bij vijf verschillende personen. De eigenaren van de twee woningen zijn uiteindelijk niet akkoord gegaan met de deal, waardoor de plannen aangepast moesten worden. Net twinge ,,Wy ha der wol seis jier mei yn'e slach west, mar it moat fansels wol op basis fan frijwillichheid, wy kinne net ien twinge. Fansels ha wy dêrtroch wat ynleverje moatten, mar ik tink wol dat hjir noch altyd wat hiel moais delsetten wurde kin. Dit is ien fan de mooglikheden om de boatsjeminsken fan it wetter ôf te krijen en it lân op te stjoeren. Sa hâldst se langer hjir en profiteart ek de streek der fan.'' Jan de Vries en Tsjikke Miedema, die tegenover de melkfabriek wonen, vrezen dat hun woongenot er op achteruit zal gaan door de noodgedwongen aanpassing van de plannen. ,,No't de beide hûzen stean bliuwe, krije wy de oanlisplakken aanst foar de doar. Dêr sitte wy net op de wachtsjen'', zegt Miedema. De Vries vreest dat het een janboel zal worden. ,,Want wa sil it aanst ûnderhâlde, de gemeente? Wy ha der lang tsjin fochten, mar alles blykte al lang yn kannen en kruken te wêzen.Dan kinst wol ophâlde.'' Erfgoed Ook andere dorpsbewoners hadden liever gezien dat het markante gebouw bleef staan en een nieuwe functie zou krijgen. Zo hadden er wat sommigen betreft appartementen in gekund, of had het gebouw plaats kunnen bieden aan kleine ambachtelijke bedrijfjes. Zo heeft Erfgoedvereniging Heemschut tevergeefs met de gemeente overlegd over een alternatieve invulling. Wat Heemschut betreft ontleende de fabriek zijn kwaliteit vooral aan de ligging aan de Opsterlandse Compagnonsvaart. De sloop is volgens Heemschut een verlies aan karakteristieke bebouwing, maar ook een gemiste kans om van de toeristische route iets bijzonders te maken. Voor de meeste dorpsbewoners is sloop echter de meest logische oplossing. ,,Ik ben hier vijftien jaar geleden eens binnen geweest, toen was het al een rommeltje. Het had al tien jaar eerder gesloopt moeten worden,'' aldus Henk Heslinga. Gedicht Baukje Koolhaas schreef speciaal voor de sloop het gedicht Ode aan de Vooruitgang, dat ze vanmiddag voorlas: (...) Hier, waar de Compagnonsvaart een bocht maakt, de Opper Haudmare dichtbij over land gaat, werd gebouwd aan een nieuwe fabriek, De Vooruitgang. Het was negentiendrie. (...) Gesloopt wordt hier binnenkort De Vooruitgang van ooit - brokken verleden, rijk aan herinnering, bron van bestaan. Het is tweeduizendNU. Nu is het aan ons, De Vooruitgang. Kijk hier voor een kort filmpje over de start van de sloop:

Auteur

Fokke Wester