Vlucht MH17: een jaar later, een jaar zonder Sophie, Fleur en Bente

DRACHTEN - De vliegtuigramp met de MH17 van Malaysia Airlines kostte vorig jaar het leven aan alle 298 inzittenden van de Boeing 777, onder wie 193 Nederlanders en vijftien bemanningsleden. Gerrit (72) en Truus (73) van der Meer uit Drachten zijn vrijdag bij de Nationale Herdenking, wanneer de ramp met de MH17 wordt herdacht. Bij de vliegtuigramp verloren ze drie kleindochters.

Tekst: Fokke Wester

De MH17 van Malaysia Airlines was onderweg van Amsterdam naar Kuala Lumpur, toen het vliegtuig boven Oekraïne uit de lucht werd geschoten. Tot de slachtoffers behoorden Auke Dalstra en zijn echtgenote Aafke Dalstra-de Vries uit Gorredijk. Aan boord zaten ook Sophie (12), Fleur (10) en Bente (7) van der Meer, dochters van Peter van der Meer (47). Hij woont in Naarden, maar groeide op in Drachten en nam enkele jaren geleden het Drachtster bedrijf Megros BV over van zijn ouders. Hij is vorig jaar januari gescheiden en de drie meisjes zouden met hun moeder op vakantie gaan. Het weekeinde er voor zeilden ze met hun vader in Friesland en de dinsdag voor het vertrek naar Thailand gingen ze met opa Gerrit en oma Truus, en hun nichtjes en neef uit Joure, naar de dierentuin in Emmen. De foto van het Dierenpark hangt nu aan de wand.

Truus: We zaten die donderdagmiddag in de tuin met Tim, een van onze zonen. Hij keek op zijn mobieltje en zei: ‘Ma, er is een vliegtuig gecrashed, van Malaysia Airlines’. Ik zei: ‘Dat is al een paar weken terug’. Toen was er immers een ander vliegtuig zomaar verdwenen. ‘Nee’, zei hij, ‘dit is het vliegtuig dat om twaalf uur is vertrokken van Schiphol’. Vlak daarna belde Peter zelf. Hij vroeg: ‘Heb je het nieuws al gehoord? Mijn kinderen zijn dood’. Het sloeg echt in als een bom. Hij was al op weg naar huis, reed net langs Beetsterzwaag. Ik zei tegen hem: ‘Kom nou eerst maar hier'. ‘Nee’, zegt hij, ‘ik ga naar Schiphol, ik wil weten wat er aan de hand is’. Toen is hij met een noodgang naar Schiphol gereden.

Gerrit: Het was net alsof hij nog wat kon redden.

Truus: Je klampt je ergens aan vast, hè? Maar toen wisten we al dat niemand het overleefd kon hebben.

Gerrit: Onze oudste zoon belde: jullie rijden niet zelf heen, ik haal jullie op. Zo zijn we samen naar Schiphol gegaan.

--- *** ---

Gerrit: Op de dag dat de kinderen terug zouden komen, in dat vliegtuig na de vakantie, is Peter met zijn vriendin weer naar Schiphol gegaan. Dat was nog voordat de lichamen geïdentificeerd waren.

Truus: Hij zat daar moederziel alleen, vertelde hij later. Maar hij moest er heen. Hij zei: ‘Stel je voor dat ze er tóch uit komen’. Maar er kwam niemand uit.

--- *** ---

Gerrit: We zijn steeds bij Peter gebleven, om hem te steunen, maar ’s avonds gingen we vaak naar Drachten. Zijn huis was stampvol, elke dag, familie, vrienden, buren, oud-buren. Peter heeft de kamers van de meisjes gelaten zoals ze waren. De vriendinnetjes mochten er wel heen. Peter had er een schrift neergelegd en daarin konden ze iets opschrijven. Vooral de vriendinnetjes van het oudste meisje hebben zulke mooie brieven geschreven.

Truus: De familierechercheurs vroegen of we ook hulp wilden van Slachtofferhulp, maar dat had Peter niet nodig. Hij had zoveel vrienden en familieleden om zich heen. En zijn vriendin natuurlijk, geweldig. Hij was in januari gescheiden en ze hadden nog niet zo lang een relatie. Wij hebben haar pas ontmoet op Schiphol, op de dag van de ramp. Maar zij heeft hem er wel doorheen gesleept. Ze had de meisjes nog maar één keer gezien.

--- *** ---

Truus: Sophie was twaalf jaar, ze was net overgegaan naar de tweede klas van de middelbare school. Fleur van tien en Bente van zeven zaten allebei nog op de basisschool. Het waren heel bijzondere kinderen, vond ik altijd. Dat zegt natuurlijk elke oma over haar kleinkinderen, maar zij waren echt heel lief. We pasten vroeger altijd op hen.

Gerrit: Die middelste, die was gek met ons. Opa was haar held. Mijn foto hing groot in haar klas. Waarom is je opa een held, vroeg de juf. Nou, mijn opa heeft al twee hartinfarcten gehad en kanker in de keel, maar hij leeft nog steeds. Het was een leuk meisje. Ja, alle drie waren het leuke meisjes.

Truus: Fleur wilde altijd winnen. Met schoolvoetbal was ze tweede geworden en dat zinde haar niet. Zij is ook als eerste naar Nederland gekomen, op 25 juli. Sophie en Bente zijn de volgende dag hierheen vervoerd.

Gerrit: We zeiden: ze heeft weer gewonnen.

Truus: Haar lichaam zat bij de eerste vlucht. Dat is later pas allemaal bekend geworden. Eerst waren het nummers, later zijn dat namen geworden. Dat was wel moeilijk, toen die kisten op vliegveld Eindhoven arriveerden. Bij de eerste kist al zei ik: daar zijn ze. Maar dat was natuurlijk niet zo.

Gerrit: Ze zijn vrij vlot geïdentificeerd. Sophie aan haar beugel, die zou er na de vakantie uit worden gehaald. Daar keek ze heel erg naar uit. Zij was de eerste.

Truus: Er zat een paar dagen tussen, maar Peter zei al: dan komen de anderen ook. De hele buurt had al die tijd de vlag halfstok hangen. Toen Sophie geïdentificeerd was heeft Peters vriendin het eerste hartje op de vlag gespeld.

Gerrit: De beide andere meisjes zijn tegelijk geïdentificeerd, met behulp van DNA. Daarvoor hebben ze ook van ons nog DNA afgenomen.

--- *** ---

Gerrit: Truus heeft ze alle drie gezien en Peter ook.

Truus: Ik ben met Peter mee geweest naar het ziekenhuis om de meisjes te zien.

Gerrit: Ik ben niet meegegaan. Ik wilde wel, maar ik ben nogal emotioneel, daarom hebben ze het mij afgeraden. Ik zat er ook niet om te springen, maar ik wilde Peter niet alleen laten gaan.

Truus: Er was veel begeleiding bij, mensen van het ziekenhuis, van het Forensisch Instituut, het mortuarium, de familierechercheur, de begrafenisondernemer. De kistjes werden geopend en ze vertelden wat we konden zien. Het was eigenlijk heel mooi gedaan, heel waardig. De lichamen waren goed te zien. Ze zaten in het vliegtuig bij het staartstuk, dus ver van de explosie vandaan. Het jongste meisje was heel licht, heel dun, het was net of was ze naar beneden gefladderd, gezweefd bijna. Die zag er heel gewoon uit. Sophie had heel mooi haar, dat was in een vlecht om haar hoofd gedrapeerd. Peter had kleding meegenomen. In de kist van Bente legde hij een knuffel en bij Fleur teenslippers, die waren voor haar heel belangrijk. In alle drie kisten legde hij ook een badlaken. De man van het Forensisch Instituut vroeg waarom. ‘Nou’, zei Peter, ‘na mijn scheiding ben ik in Bussum gaan wonen aan de Vaart. Daar zwommen de meisjes met hun vriendinnen. Sophie vertelde mij dat ik badlakens moest kopen, want die oude handdoeken konden niet meer. Dat heb ik gedaan. Ze zijn nog niet gebruikt, maar ik geef ze nu mee’. Peter was zo blij dat de meisjes er weer waren. We hielden elkaar vast. Ik zei: 'Oh, wat is dit erg'. Nee, zei Peter, dit is mooi.

Gerrit: Hij kwam er uit en zei ‘Pa, ze zijn weer thuis’. Hij huilde zo.

--- *** ---

Gerrit: De begrafenis was prachtig, voor zover dat kan. Op 25 augustus zijn de drie meisjes begraven, in een graf bij elkaar. De begrafenisondernemer had geen wagen waar alle drie de kistjes in konden. Toen zei Peter: 'Dan moeten ze maar op een boerenkar, want daar kunnen ze wel alle drie op. En dan wil ik Friese paarden er voor, want ik kom uit Friesland’. Zo is het ook gebeurd. Alle drie kistjes naast elkaar.

Truus: Bij de dienst hebben kinderen gedanst, want alle drie de meisjes zaten op dansles. Peter heeft ook meegedanst, vooraan, bij de kistjes. Hij zei: 'De meisjes zouden dit mooi gevonden hebben’. We hebben de film van de uitvaart wel een keer of zeven gezien en alle keren weer zitten we hier te huilen.

--- *** ---

Truus: Je ouders verliezen is erg, je kind verliezen is erger. Maar wat Peter is overkomen is vreselijk, zijn hele gezin is in een klap weg. Hij ziet ze niet opgroeien. Voor ons gevoel hebben wij het wel goed kunnen verwerken. Die eerste periode voelt als een warme deken, niet verstikkend. Dat was te danken aan Peter. Hij sprak met iedereen en bekeek hun vakantiefoto’s. De kinderen waren ook niet bang om er heen te gaan. Peter was er heel open over, dat hebben we echt van hem meegekregen. Dat hebben wij van hem geleerd.

Gerrit: Of hij heeft dat van ons geleerd, dat kan ook. Hij kan het wel onder ogen zien, daar is hij nuchter genoeg voor. En hij laat anderen toe. Want uiteindelijk is het toch bepalend hoeveel mensen er om je heen staan. Zijn vriendin, zijn broers, hun kinderen, ze hebben er allemaal alles aan gedaan. Er was een dienst in de school van Sophie in Naarden, het Vituscollege. Een open avond van haar klas, en daar waren wij ook voor uitgenodigd. De hele avond hebben ze opgetreden voor Sophie en iedereen was er, de rector, de conrector. Ook de basisschool waarop de beide andere meisjes zaten heeft er veel aandacht aan besteed.

--- *** ---

Truus: Wij hebben grote bewondering voor Peter. Hij heeft verschrikkelijke dieptepunten meegemaakt. Dan was hij zo verdrietig.

Gerrit; En nog hoor. Wat denk je als je de bedden moet afbreken bij de verhuizing. Ze zijn bij elkaar gaan wonen, hij en zijn vriendin. Dat andere huis zat zo vol emotie, daar wilde hij niet langer blijven. Wij hebben alles gedaan om hem te steunen. Het is je kind, je wilt niet dat die in de afgrond raakt. Je kunt makkelijk onderuit gaan en gek worden. Dat was onze grootste zorg. Wij kenden zijn vriendin ook nog niet zo goed. Die had ook weg kunnen gaan.

Truus: Dat heeft ze ook wel gezegd: Waar ben ik in beland?

Gerrit: Ik heb haar vaak op de schouder geklopt. Kind, wat heb jij ons geholpen.

--- *** ---

Truus: Dit verlies is al zo groot, maar door de massaliteit wordt het nog groter. Stel dat de meisjes bij een ongeluk op de weg waren omgekomen, dan was het heel anders geweest. Ook verschrikkelijk, maar dan was het alleen onze familie aangegaan. Door de omstandigheden wordt het iets gigantisch.

Gerrit: Dat het vliegtuig daar helemaal niet had mogen vliegen. Dat vreet wel aan je.

Truus: Het is gewoon moord, maar wij maken ons er niet zo druk om. Je krijgt de meisjes er toch niet mee terug.

--- *** ---

Gerrit: Die minister Timmermans was geweldig bij de Verenigde Naties. Toen we dat zagen zei Truus: 'Als ik hem tegenkom, omhels ik hem'. Nou, ze kwam hem tegen in de RAI bij de Nationale herdenking, en ze heeft hem omhelst.

Truus: Hij vroeg wie wij hadden verloren, en daar kreeg hij het heel moeilijk mee. Hij huilde zo. Hij vertelde later: 'Ik was niet van plan om vandaag te huilen, maar nu komt het toch'. Die herdenking in de RAI was prachtig, zo iets moois, al die mooie exotische bloemen en 298 glazen met een kaars er in. Prachtig, prachtig. Toen ik daar tussendoor liep, had ik echt kippenvel. Een heel bijzonder moment was de binnenkomst van 298 schoolkinderen. Daar zaten ook klasgenootjes van de drie meisjes tussen. Ook hier in Drachten is een stille tocht gehouden. Ik wist het, maar wij waren er niet, wij waren bij Peter. Maar het helpt wel. Ik had niet verwacht dat het in Drachten zou gebeuren. Ze kenden ons natuurlijk ook niet en wisten ook niet dat Peter hier vandaan komt.

Gerrit: Wij waren wel bij de Stille Tocht in Naarden, maar dat hebben we pas op het laatste moment besloten. We houden er niet zo van om in de schijnwerpers te staan. En Peter ook niet.

Truus: Veel dingen vind ik toch wel mooi. Zo zijn in een plantsoen vlak bij hun oude huis vier bomen geplant ter nagedachtenis. Daar zijn we bij geweest. De gemeente heeft ze geplant, op verzoek van de buurt. Het was midden in de winter en koud, maar er waren oliebollen en glühwein.

Gerrit: Ook bij de basisschool van de meisjes zijn drie boompjes geplant.

Truus: Peter is er bij geweest toen ze de boompjes plantten. Wij zijn later gaan kijken, maar we konden ze niet vinden. Ze moeten nu in bloei staan, misschien moeten we er nog eens heen.

Gerrit: We komen wel vaak op de begraafplaats, Nieuw Valkenveen bij Naarden, echt een prachtige begraafplaats. Als we die kant uitgaan, wippen we altijd even aan.

--- *** ---

Truus: Er komen heel indrukwekkende verhalen los, nu weer, maar alle verhalen die je hoort en leest, in de Libelle, in de Margriet, in kranten, dat zijn allemaal onze verhalen, zoals wij het beleefd hebben.

Gerrit: Wij zijn van plan om daarheen te gaan. Zodra de omstandigheden veilig zijn, gaan we er met het hele gezin naartoe. Ik vind het zo nalatig dat er niet meer aandacht is geweest voor de lokale bevolking. Want zij hebben het werk gedaan. Het bergen van de lichamen en het verzamelen van materiaal is allemaal gedaan door de plaatselijke bevolking, mijnwerkers en brandweermannen. Die hebben er ook allemaal trauma's aan overgehouden.

Truus: De bewoners hebben monumentjes opgericht, waarbij ze nog elke week een dienst houden, echt heel bijzonder.

--- *** ---

Gerrit: Peter heeft heel veel gehad aan zijn Jaarclubgenoten, met wie hij in Groningen Economie heeft gestudeerd. Ze waren er binnen twee uur en ze waren er elke dag, om beurten. Ze hebben gekookt en hielpen waar ze konden, echt geweldig. Ze zorgden voor bier en wijn en haalden boodschappen, en alles zo gemoedelijk.

Truus: Zelfs van Drachtster Boys kwamen ze langs, zijn oude voetbalmaten waar hij dertig jaar geleden mee speelde. Ook klasgenoten van het Andreas College waren er. Peter heeft nog veel vrienden van vroeger.

Gerrit: Zijn bekje zat wel op de goede plek en hij is altijd vriendelijk en behulpzaam.

--- *** ---

Truus: Die wand is ons gedenkhoekje. Meestal hebben we de kaarsjes aan en Gerrit heeft er speciaal spotjes boven gemaakt. Hij zei: de meisjes moeten een beetje in het licht. We zijn beiden gelovig opgevoed, maar we doen er niets meer aan.

Gerrit: Toch heb ik het gevoel dat ik ze ooit weer zal zien. Dat heeft niets met geloof te maken, maar ik verlang er naar. Als ik nu doodga is dat niet erg, dan zie ik die meisjes weer. Ik hoop het, ik hou zo veel van hen. Ze blijven lekker bij me. Ze worden alleen niet ouder.

---***---***---***---***---***

Kijk hier en hier voor de berichten op deze site over de ramp en de dag van Nationale Rouw.

Kijk hier voor de passagierslijst van Malaysia Airlines.

Kijk hier voor het verslag van de stille tocht in Drachten en de latere vernieling van het monument

Kijk hier voor een verslag van Wereldlichtjesdag, waar ook de drie meisjes werden herdacht.

Kijk hier voor de column van de redacteur over de herdenkingsdienst voor de slachtoffers van MH17.