FOTO'S | Getijdenboek in Tussen Kunst en Kitsch bij Museum Belvédère blijkt 100.000 euro waard en staat op plaats vijf hoogst getaxeerde objecten ooit

In de uitzending van Tussen kunst en Kitsch dat afgelopen jaar is opgenomen in museum Belvédère was woensdag een getijdenboek uit 1488 te zien dat werd getaxeerd op 100.000 euro.

Het getijdenboek staat samen met een schilderij van Adriaan de Lelie, dat werd ontdekt in 2020, op de gedeelde vijfde plek van hoogst getaxeerde objecten in de geschiedenis van het programma, dat sinds 1984 te zien is op televisie.

Het getijdenboek, ook wel een gebedenboek genoemd, bleek uit de erfenis van de schoonvader van een vrouw te komen die het had meegenomen naar de opnames. Haar schoonvader, een verzamelaar, had het getijdenboek op een veiling gekocht en bleek te komen uit de Sint Gomaruskerk in Enkhuizen.

Een dergelijk boek werd gebruikt in kloosters, zodat op elk uur van de dag duidelijk was welk gebed moest worden uitgesproken. Behalve een kalender en gebeden staan er ook miniatuurschilderingen in. 

In totaal zijn er destijds, zo bleek uit de uitzending een miljoen getijdenboeken gemaakt. ,,Dat deze zo helder en fris is qua kleur, komt omdat de afbeeldingen in het boek bewaard zijn. Als deze vijfhonderd jaar aan de muur hadden gehangen, hadden ze er heel anders uitgezien”, aldus expert Bas Hesselink, die het boek besprak en taxeerde in de uitzending.

‘Pareltje’

De betreffende mevrouw van wie het boek is, kwam bij de uitzending binnenlopen met drie bijzondere objecten in haar tas. Het derde bleek het klapstuk van het seizoen. 

„Voor het programma was dit echt een pareltje”, zegt presentator Frits Sissing. Hij kan zich het moment van de uitzonderlijke ontdekking nog goed heugen. „Het was afgelopen voorjaar tijdens de opnames. Aan het einde van de dag, we waren zo goed als klaar, kwam Hesselink opeens met glinsterende ogen aanlopen: ‘Jongens, ik heb iets heel bijzonders’. En dat bleek het ook te zijn.”

Hesselink: „Fantastisch. Echt een droom dat zoiets tevoorschijn komt”, zegt Hesselink. „Ik zit nu ongeveer twintig jaar bij Tussen Kunst en Kitsch en zoiets heb ik in die tijd misschien vier keer gezien. Dit is de mooiste van de exemplaren die ik onder ogen heb gekregen. Het is een topstuk voor het programma en de ontdekking waarvoor je het blijft doen. Een beetje als de slogan van de Staatsloterij: 'De tiende kan het gebeuren'. Maar dan: 'Elke opnamedag kan het gebeuren'.” 

Wel moet nader onderzoek nog uitwijzen waar het getijdenboek is gemaakt. Duidelijk bleek wel dat de miniaturen in het boek zijn gemaakt door de ‘Zwarte ogenmeester’. ,,We kennen de naam van deze kunstenaar niet”, liet Hesselink weten, ,,maar de kunstenaar heeft verschillende miniaturen gemaakt en wordt de ‘Master of black eyes’ genoemd.”

Vol verwondering

Presentator Sissing is vol verwondering dat dergelijke objecten nog altijd worden ontdekt in Tussen Kunst en Kitsch. ,,Dat bepaalt ook mede het succes: mensen blijven langskomen met spullen die al heel lang ergens liggen en waarvan niemand echt weet of beseft wat de waarde is.”

Er worden vaker bijzondere ontdekkingen gedaan In Tussen kunst en kitsch. Het record is een schilderij van Joost van Geel, Het Kantwerkstertje. In 2011 werd dat werk getaxeerd op 250.000 euro. In de twee jaar daarna werden een houten voorouderbeeld uit Congo (150.000 euro) en een collier (125.000 euro) ontdekt.

(Tekst Jitze Hooghiemstra)