Nyk de Vries: ‘Toekomst van het Fries is niet te voorspellen’

NOARDBURGUM Dichter fan Fryslân Nyk de Vries presenteert donderdag 23 januari vanaf 19:30 uur in De Lawei in de galerij een avond in het Woudfries, met gedichten, verhalen en muziek. Hij wordt bijgestaan deze avond door Johan Veenstra die zal vertellen in het Stellingwerfs en Hein Jaap Hilarides die een optreden verzorgt in het Bildts.

Die drie dialecten zijn meteen een aardige topic voor De Vries. ‘Een heel interessant punt. Regelmatig draag ik voor in het Fries. Maar soms merk ik dat ik bepaalde woorden, geschreven in het standaard-Fries, verander. Meer richting Waldfrysk. bijvoorbeeld het woord ‘dochs’, dat is zo'n strijdpunt. In het dorp waar ik geboren ben zegt niemand dat, dat klinkt voor mij dan heel gek. Dus als ik voordraag, dan zeg ik ‘toch’.’

‘Maar ja, ik ben wel Dichter van Fryslan, en dan twijfel ik regelmatig. Want Waldfrysk gaat soms richting het Nederlands. Soms voelt het beter om een 'geef Frysk' woord te kiezen, andere keren weer niet. Want ik probeer ook dicht te blijven bij het Fries dat ik met mijn familie en vrienden spreek.’

De Vries, (Noardburgum, 1971) is dichter, schrijver en muzikant. Met zijn prozagedichten, ultrakorte absurde verhalen treedt hij regelmatig op, veelal ondersteund door muziek. Eind 2011 vercheen zijn bundel 'De dingen gebeuren omdat ze rijmen'. In 2013 volgde 'Glans', een prozaverhaal over zijn tijd als werknemer van Ikea Groningen, en eind 2015 de roman 'Renger', een filmische roadnovel, verweven met een familiegeschiedenis in Friesland en Groningen.

Geschiedenis

‘Ik ben Friestalig opgevoed, heb tot mijn 19de in Noardburgum gewoond. Mijn familie woont er nog, mijn ouders zijn trouwens al overleden. Ik deed het VWO in Buitenpost en heb daarna geschiedenis gestudeerd in Groningen’, legt De Vries uit. De studie komt deels van pas bij zijn huidige bezigheden. ‘Ik schreef veel essays, met Meindert Talma (studiegenoot) ben ik begonnen met de schrijverij. We hebben ook een interviewboek gemaakt, 'De Blauwe Fedde yn petear', over bekende en minder bekende Friezen. Dat heeft ook wel een historische inslag. In mijn boeken komen ook vaak zaken uit verleden voor, al dan niet autobiografisch.’

Naast professioneel schrijver en muzikant, geeft De Vries creative writing aan de kunstacademie in Arnhem. ‘De muziek is trouwens begonnen op de middelbare school. We hadden een band, The Amp. Ik was zanger en tekstdichter. Later heb ik lang met Meindert gespeeld, ik speelde toen vooral gitaar.’

In het gezinsleven in Amsterdam blijft Fries een rol spelen, al is echtgenote Bente Amsterdams. ‘Tegen mijn zoon van 8, Rijk Fokke, praat ik Fries. Eerst sprak hij niet zoveel Fries terug. Maar tijdens de benoeming van het dichterschap sprak hij even met Eeltjse Hettinga (vorige Dichter fan Fryslân-red.) en sindsdien praat hij vooral Fries met me, door dat gesprekje met Eeltsje, zo lijkt het wel. Hij moest blijkbaar even een drempel over. Om het mijn vrouw ook te leren houden we soms speciaal een Friestalige lunch’, lacht Nyk.

Toekomst

Over de toekomst van het Fries is de dichter niet zonder zorg. ‘Je hoort vaak berichten dat het achteruit gaat. Maar ik zie ook wel andere tendensen, onder meer op sociale media. Daar reageren mensen vaak in het Fries. Niet altijd correct volgens de Friese stavering (spelling-red.), maar het valt wel op dat mensen in reacties op Facebook heel graag in het Fries schrijven, door mensen die vroeger misschien helemaal niet zo gewend waren om het Fries te gebruiken. De nieuwe technologie kan onvoorziene gevolgen hebben. Het kan alle kanten uit. De toekomst van het Fries is niet te voorspellen, denk ik.’

Om het Fries voor de toekomst te behouden, kan volgens Nyk niet genoeg gedaan worden. ‘Ik ben Dichter van Fryslan voor twee jaar, en momenteel bezig om nieuwe plannen te ontwikkelen. Ik heb een plan om te gaan optreden op scholen. Het zou mooi zijn als er op allerlei vlakken wat gebeurt, in de ‘hoge en lage cultuur’, zoals we ook donderdagavond in De Lawei proberen te doen. Een mix van alles wat er is, dat de mensen van alles wat meekrijgen. Dat vind ik mooi.’