Rapport Lawei: 'Ambtenaar moet niet op de stoel van de wethouder gaan zitten'

Drachten

Ambtenaren van de gemeente Smallingerland lijken in het bouwproces rond de Lawei hun inhoudelijke en politieke rollen door elkaar te hebben gehaald.

Dat is een van de kritiekpunten van de Onderzoekscommissie die de gang van zaken rond de vernieuwbouw van De Lawei heeft onderzocht. De commissie, die werd gevormd door voorzitter Sipke Hoekstra (VVD), Karin van der Velde (CDA), Dinie Mulder (PvdA), Yntze de Vries (ELP), Dennis de Calonne (CU, tot de verkiezingen) en als secretaris raadsgriffier F. van der Heide en adjunct-griffier J. Stienstra, presenteerde vanochtend in het gemeentehuis haar rapport. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan burgemeester Tom van Mourik.

Feestpak of begrafenispak

,,Ik heb me vanochtend afgevraagd of ik het feestpak aan zou doen, of het begrafenispak. Het is het werkpak geworden'', sprak Van Mourik, daarmee aangevend dat er voor de raad en het college werk aan de winkel is. De commissie heeft haar best gedaan om de waarheid te achterhalen, de gemeenteraad mag binnenkort het finale oordeel vellen.

De kritiek van de commissie op het ambtelijk apparaat was niet mals: ,,Soms gaat een ambtenaar zelfs op de stoel van de wethouder zitten en leest men kritische raadsleden de les. Deze cultuur van 'afhouden' bleek ook uit de moeite die de onderzoekscommissie soms moest doen om informatie boven tafel te krijgen'', aldus het rapport.

Zelfkritiek

Wat de Laweikwestie betreft beschikt de gemeente Smallingerland niet over voldoende zelfkritiek en lerend vermogen, zo concludeert de commissie. Hoewel de procedure bij de Raad van Arbitrage op alle fronten werd verloren, zeggen alle betrokken dat ze een volgende keer het zelfde zouden doen.

,,Het vonnis blijkt dus niet te leiden tot herbezinning op het gemeentehuis.'' Dit wijst volgens de commissie op een dieper liggende oorzaak. ,,Het lijkt te schorten aan professionaliteit, die juist bij majeure projecten vereist is. De commissie acht het van wezenlijk belang dat hierin verbetering komt. Hiervoor is ons inziens een cultuuromslag nodig.''

Innige band

Verder signaleert de onderzoekscommissie dat de innige band en het grote vertrouwen tussen Lawei (als opdrachtgever) en de gemeente (als betaler) ten koste ging van de zorgvuldigheid en de professionaliteit. De gemeente verzuimde controle uit te oefenen op de bouw en had ook geen zicht op de besteding van het geld. Ook in de kwestie rond de ontbinding van het contract met bouwer Van Norel voer de gemeente blind op de Lawei.

De commissie adviseert de raad en college om de professionaliteit van het ambtelijk apparaat te vergroten. Bij een volgend groot project (bijvoorbeeld zwembad De Welle) moet er een goede projectorganisatie komen, waarin duidelijk is wat ieders rol, taak, bevoegdheid en verantwoordelijkheid is.

Facturen

Ook de subsidieverlening moet professioneler, waardoor de sturing en controle op de besteding van het geld wordt verhoogd. De commissie is er zelfs ondanks alle moeite niet in geslaagd om de eindverantwoording van de verleende subsidies voor de Lawei (eerst de 14 miljoen, daarna de 3,7 miljoen en de nog te verwachten 1,7 miljoen euro) sluitend te krijgen. ,,Er worden facturen opgevoerd waarvan de grondslag niet altijd duidelijk is'', aldus het rapport.

Belangrijkste conclusie is dat Raad en College anders en beter met elkaar moeten omgaan. Het college moet belangrijke informatie delen met de raad, om zo samen tot een goed besluit te komen. ,,Er dient meer respect te zijn voor elkaars positie. Als het op besluitvorming aankomt, grijpt het college te gemakkelijk naar de macht van het getal. Ook als er een raadsmeerderheid is, kan het verstandig zijn om te streven naar een zo groot mogelijk draagvlak.''

Tekst en foto’s Fokke Wester

Klik hier voor het volledige rapport