Koopzondag houdt de gemoederen bezig

DRACHTEN

De teller voor deelname aan de verboden koopzondag staat inmiddels op 23. Een aantal ondernemers wacht af. ,,As der 50 binne, doch ik ek mei.''

Ruth Hut heeft een flink aantal collega-winkeliers inmiddels benaderd over haar plan om de winkel op de twee laatste zondagen van dit jaar gewoon open te doen. Tot nu toe hebben 23 winkeliers gezegd dat ze hun winkeldeuren hoe dan ook zullen openen. Een nog groter aantal staat in de startblokken. Gaat de gemeente namelijk overstag, dan zijn er al 80 winkels die meedoen. ,,En daarbij zitten ook de grote jongens Albert Heijn, Jumbo, Dirk en Mediamarkt'', zegt Hut. Vastere vormen Zoals eerder gemeld wil de eigenares van La Moda in de J.G. van Blomstraat haar winkel openen op de laatste twee zondagen van december, ook al moet ze daarmee ingaan tegen het besluit van de gemeenteraad om de koopzondag ook op die twee dagen niet toe te staan. Haar voornemen krijgt veel bijval van collega's in het centrum, ook al blijven ze zelf nog even aan de kant staan. Een ondernemer met een grote modezaak, die niet met zijn naam in de krant wil, wacht tot de actie vastere vormen aanneemt. ,,Ik bin pro keapsnein, mar it is noch net formaliseard. It is allegear wat los sân en der wurdt tefolle roppen en der komt tefolle emoasje yn. As jo soks dwaan wolle moat dat folle strukturearder'', zegt hij. ,,It is net omdat it illegaal is, want ik bin net echt tsjin it illegale, dus as sy it foarinoar krijt dat der fyftich winkels meidogge, dan slút ik my der graach by oan. Dan doch ik myn kleanwinkel ek iepen.'' Voorzitter Herman Hofman van winkeliersvereniging Ha&Ie vindt het een lastig onderwerp. Als privépersoon juicht hij de actie toe, maar als vertegenwoordiger van de winkeliers kan hij zich er niet over uitlaten, stelt hij. ,,Wy fine it in hartstikke leuk inisjatyf en hiel dapper fan Ruth Hut, want as Ha&Ie binne wy hjir ek al jierren mei dwaande. Mar wy bemoeie ús der net mei. Wy hawwe it allegear prebearre, mar de koalysje wol it net. Eins is it ferhaal hiel simpel: wy moatte allegear better stimme, oar jier.'' Breekpunt Hofman heeft vaker ondernemers aan de deur gehad die hun winkel op zondag wilden openen. ,,En dan sis ik hieltyd: do meist it om my dwaan, mar do krijst gewoan in boete fan 30.000 euro. It libbet al jierren, mar it is in polityk ferhaal. Ik soe it persoanlik tajuiche as it trochgean soe, want it is te sot foar wurden dat wy sneins net iepen meie, it is belachelik.'' Hofman verwacht dat de koopzondag het belangrijkste onderwerp zal worden bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in Smallingerland. ,,Ik tink dat dat yn maart oar jier it brekpunt wurdt, dêr wurde partijen op ôfrekkene. En dat is ek juist. Jo moatte oan de wurkgelegenheid tinke.'' Van de dertig filialen van Duifhuizen is die van Hofman de enige die op zondag niet open mag, maar ook de andere 29 blijven dan dicht. ,,Dat is helaas it belied fan de winkelketen, om sneins ticht te bliuwen. Mar it giet my der foaral om dat jo in oar ferbiede wolle om sneins iepen te gean. En oft dat no om it leauwen giet of om de lytse ûndernimmer te beskermjen: wat dat oangiet hat Ruth Hut gelyk: de lytse ûndernimmer is noait wat frege. En wat Duifhuizen oangiet, no ja, dat jout my de kâns om sels ekris op snein te winkeljen, nei Zwolle of sa. No, dan pikke wy meast ek wol in terraske mei.'' Elke branche anders Oud-winkelman Koos van der Meulen (81), die als ondernemer in het centrum werkte van 1958 tot 1996, ziet de huidige discussie met lede ogen aan. Hij weet uit het verleden hoe moeilijk het is om ondernemers te mobiliseren. Toch heeft hij ook de ervaring dat samenwerking kan leiden tot veranderingen. In de jaren zestig had elke branche nog zijn eigen sluitingsdag, weet de oud-ondernemer. Woensdagmiddag waren alle winkels in Drachten gesloten. ,,Mar foar de kappers jilde in lanlike regeling, dy wienen moandeis ticht. En tiisdeitemiddeis wienen de winkels foar de tabakswaren ticht.'' Om aan die verwarrende toestand een einde te maken kwamen de winkeliers overeen om allemaal tegelijk op maandag te sluiten, maar dat had nog heel wat voeten in de aarde. ,,Wy gienen per branche by de kollega's lâns mei in list. Dêr moasten se in hantekening op sette. Ik die dat foar de elektrobranche en de grammofoonplateboel. Dan fregen se: wat docht dy en dy? Ik sei: dat moatte jim foar jimsels beslute. Ik gean wol ticht. No, dan dienen sy ek mei.'' Die hele maandag werd later alleen de ochtend en op een bepaald moment besloot Gerrit Riemersma van Modehuis Brandsma om zich niet langer aan die verplichte winkelsluiting te houden. Hij opende zijn winkel op maandag en al snel volgde de rest. ,,En ik wit net hoe't dat fierder ôfrûn is, mar ik leau net dat er dêr in bekeuring foar hân hat. En wy moasten ek wol mei, want de grutwinkelbedriuwen dy wienen gewoan de hiele wike iepen. Wy koenen der net mear ûnderút.'' Stoel Ook de invoering van de koopavond op de donderdag en het verschuiven van de sluitingstijd op zaterdag van zes naar vijf uur kostten veel overleg, weet Van der Meulen. ,,Mar dat wienen dochs altyd gesamenlike besluten.'' Als hij nu nog een winkel zou hebben, zou hij zondermeer open willen op zondag, zegt de 81-jarige oud-winkelman. ,,De omset ferskoot, dat sjochst oeral. Mar de polityk hjirre giet te folle op de stoel fan de ûndernimmer sitten. En sa'n ôfspraak foar fjouwer jier fêstlizze, dat kin net. De wrâld leit der no hiel oars hinne as yn 2014. Wy sieten sels ek yn in branche, dat gie sa fluch. Elk heal jier wienen se by wize fan sprekken al wer in stap fierder.'' ,,Drachten wie oait de Diamant van het Noorden, mar as se no brûns helje? Ik ha maklik praten miskien, want ik sit der sels net mear yn, mar miskien moatte se wol ôf fan de tongersdeitejûn en dan de freeds en saterdeis wat langer en ek de sneins iepen. Mar ik ha der wol in 'maar' by. As se op snein iepen geane, dan moat der wol wat mear levendigheid yn it plak sels komme. En dat jildt eins foar alle dagen. No't dy Drachtsterfeart der yn kaam is, no moat der al wat mear gebeure. As dy minsken mei in boatsje komme en der is neat, dan binne se gau wer fuort.'' Oliebollen Voor de openingstijden in Drachten in de laatste week van het jaar zijn overigens verschillende regelingen van toepassing. Oliebollenkramen mogen wel open op de twee bewuste zondagen. In de Smallingerlandse Winkeltijdenverordening is namelijk bepaald dat de straatverkoop van voor directe consumptie geschikte eetwaren en alcoholvrije dranken op alle dagen van de week mag. Bakkers die de laatste dag van het jaar nog verse oliebollen willen verkopen mogen dat niet in hun winkel doen. Ze kunnen echter wel een standplaatsvergunning of ventvergunning aanvragen en die zal ook worden verleend, zo laat de gemeente weten. Daarbij maakt het niet uit of de oliebollen in de kraam worden gebakken of in de winkel. Ook aanvragen voor huis-aan-huis verkoop van oliebollen door verenigingen en kerken op de zondag zullen worden gehonoreerd, aldus de gemeente. Een bijzondere regeling geldt dit jaar voor de vuurwerkverkoop. Dat mag altijd in de drie laatste dagen van het jaar worden verkocht, maar dit keer niet op zondag 31 december. ,,Landelijk is afgesproken dit jaar de traditionele drie dagen winkelverkoop te houden op donderdag, vrijdag en zaterdag voor Oud&Nieuw'', zegt Mark Annema van Veneboer. ,,We mogen op zondag ook geen eerder besteld vuurwerk meegeven. De verkoop sluit zaterdagavond.'' Volgens de Winkeltijdenverordening mag het college per kalenderjaar ontheffing verlenen voor ten hoogste vijf aangewezen feestdagen. Tot die vijf behoren ook Tweede Kerstdag en Nieuwjaarsdag. Voor de winkels in het centrum is ontheffing verleend om op zaterdag 23 december open te blijven tot half elf 's avonds.

Auteur

Fokke Wester