Boek toont historie De Tike toen het nog De Tieke was (met filmpje!)

DE TIKE

Als dorpshuis Ora et Labora een euro zou krijgen voor elke keer dat dit weekeinde de woorden 'Och, heden ja...' weerklinken, dan kon er een flinke uitbreiding van worden betaald.

Tekst en foto's Fokke Wester Vandaag en morgen is er namelijk de jaarlijkse expositie van de plaatselijke Historische Kring De Rûnte te zien, die dit keer is ingericht rond het thema Tiekster Families. Die Rûnte heeft als doel het zichtbaar maken van alle historische materiaal uit de archieven van Dorpsbelang, de school en de diverse verenigingen. Een paar keer per jaar wordt er een magazine uitgegeven, met foto's en verhalen over de geschiedenis van De Tike. Naast de bestaande archieven heeft De Rûnte zelf de laatste jaren ook genoeg verzameld, zodat er inmiddels materiaal genoeg lag voor een boek. Oudste en jongste Dat kwam er dan ook, ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Rûnte. Het boek 'De Tike, in weromsjoch' werd vanmiddag gepresenteerd tijdens de expositie. Het boek bevat veel nooit eerder gepubliceerde foto's, documenten en stambomen van voor 1950. Omdat het dorp pas in 1952 haar dorpsstatus kreeg en vanaf dat moment op zijn Fries De Tike heette, wordt in het boek de naam Tieke en Tieksters gebruikt. Het eerste exemplaar van het fotoboek werd vanmiddag aangeboden aan de oudste dorpsbewoonster en de jongste leerling van basisschool De Gielguorde. Rûntelid Rien de Bruin kroop speciaal daarvoor in de huid van Jogchum Dijkman, die bijna zijn hele leven (1850 tot 1931) in het dorp woonde. Zijn belang zit hem vooral in het feit dat hij vanaf 1890 in een schriftje bijhield wie er allemaal overleed in het gehucht. ,,Hy skreau alles op, dus ek de lytse bern, wat doe hiel faak foarkaam. Hy wie yn feite de earste boekskriuwer fan De Tike en hat dus echt wat neilitten. Hy kaam út in rike famylje, de heale Tike wie fan him. Hy koe lêze en skriuwe en dat wie yn dy tiid ek hiel bysûnder, Tyksters neamden him dan ek wol Jogchum Tûk'', legt Rien de Bruin uit. Over Dijkman is eerder al eens een boek uitgebracht door De Rûnte. Volgens 'Dijkman' was dit nieuwe boek veel mooier dan de vorige. ,,Dat is skreaun troch in De Bruin, mar wat wit dy der no fan. Dy komt hjir net iens wei, it is ek noch in Hollanner.'' Bos snoep Het eerste exemplaar van De Tike, in weromsjoch was voor Sjoukje Pijl, die met haar 90 jaar de oudste inwoonster van het dorp is. ,,Ik bin hjir tige grutsk mei'', sprak Sjouk. Het tweede boek was daarna voor de vierjarige Jelte. ,,Omdat wy it wichtich fine dat ek de jeugd dit boek lêst, sadat se der achter komme dat de skiednis fan heit en mem en fan pake en beppe hiel nijsgjirrich is'', aldus de wijze les van Dijkman/De Bruin. Terwijl Sjouk een bos echte bloemen kreeg, werd Jelte getrakteerd op een bos snoep. Op de expositie buigen Wytske Veltman uit Drachten en haar broer Alle uit Sumar zich enthousiast over de foto's. Op een uitvergrote foto aan de wand wijzen ze de familie van hun grootouders aan, maar wie van de meisjes in het grote gezin nou hun moeder is, daarover zijn broer en zus het niet eens. Hun verwarring wordt versterkt doordat op de foto zes mensen staan, drie zonen en drie dochters, terwijl in het bijschrift maar vijf namen worden genoemd. ,,Dit is ús mem'', zegt Wytske stellig. ,,Nee, dat wie ús Tante Styn'', beweert hij. In het boek staan de namen wel goed: zij heeft gelijk. ,,Us pake en beppe hienen in hiel grutte húshâlding. Sy hawwe it hiel drok hân en it wie in hiel earmoedige boel, mar beppe is wol 104 jier wurden'', zegt zij trots. Kist fol foto's De Tike is een van de jongste dorpen van Smallingerland, maar ook over de periode voor 1952 valt genoeg te vertellen, zegt De Bruin. ,,Wy ha al safolle moaie âlde foto's krigen fan krekt nei 1900. Dit binne altyd fan dy moaie middeis, de minsken moetsje inoar en prate oer froeger. In hiel soad minsken komme fan bûten en dy sjogge harren foarâlden hjir op foto's hingjen. Of se fine hjir har eigen geboartekaartsjes, dy't se sels al net iens mear ha. En it giet troch. Sels hjoed kaam der noch ien mei in hiele kist fol foto's, prachtich materiaal.'' De afgelopen tien jaar is een uitgebreid archief samengesteld, ook over de sociale geschiedenis van de streek en het landschap. Het is eigenlijk een onooglijk dorpje, stelt De Bruin, maar met een uitermate boeiende historie. Voor 1952 was het een gehucht, dat voor de ene helft onder Opeinde viel en voor de andere helft onder Nijega. Maar 4000 jaar geleden woonden en werkten hier al mensen, zoals blijkt uit de vondsten van stenen werktuigen door dokter Siebenga, de vermaarde amateurarcheoloog en huisarts van Opeinde. ,,Dit wie in hege sânrech tusken twa moerassen yn en dat wie fansels in ideaal plak foar in nedersetting.'' De expositie in Ora et Labora is ook morgenmiddag nog te zien, van half twee tot half zes. Bekijk hier het filmpje van de presentatie.

Auteur

Fokke Wester