Vesuviusleden vertellen over hun spectaculaire ontvoering van 'Gorbatsjov' in 1991

ELSLOO

Enkele leden van de oudejaarsclub Vesuvius zullen zondagavond op radio Odrie vertellen over de spectaculaire ontvoering van het wassen beeld van Sovjetleider Gorbatsjov, nu 25 jaar geleden.

Wereldleider Michail Gorbatsjov trad op eerste Kerstdag 1991 af als president van de Sovjet Unie en een dag later slaagden leden van Vesuvius er in om op spectaculaire wijze en ongezien het wassenbeeld van Gorbatsjov uit Madame Tussaud in hartje Amsterdam te halen. In het holst van de nacht op 1 januari 1992, tijdens de Vesuvius-uitbarsting, werd het beeld aan het publiek en de massaal toegestroomde media getoond. Het gaf de oudejaarsploeg uit Elsloo mondiale bekendheid. Een aantal Vesuviusleden die betrokken waren bij deze stunt zullen zondagavond 1 januari bij de lokale omroep Odrie in zaal 't Anker in Elsloo de kwajongensstreek nog eens uit de doeken doen. De ontvoering ging als de Stunt der stunten de geschiedenisboeken in. Het was Eerste Kerstdag precies 25 jaar geleden dat Michail Sergejevitsj Gorbatsjov (nu 85) aftrad als leider van de Sovjet-Unie. Hij zegt het uiteenvallen van het land nog altijd te betreuren. Dat kwam niet door de perestrojka, maar door de persoonlijke machtshonger van politici. Gorbatsjov had voorstellen over het doorvoeren van de decentralisatie van de Sovjet en het geven van volmachten aan de republieken. Tot het einde heeft hij met politieke middelen gevochten voor een Sovjet-Unie. Vanaf 1985 had de betrekkelijk jonge partijleider in het Kremlin nieuw beleid en hervormingen doorgevoerd. Na de val van de Berlijnse Muur op 9 november 1989, volgde in 1991 de eenwording van Duitsland en viel de Sovjet-Unie uiteen. Vooral de toenmalige communistische hardliners van Rusland steunden Gorbatsjov niet, kwamen in opstand en kozen voor het uiteenvallen van het land. Ze wilden niet alleen onafhankelijke presidenten worden, maar ook dat Gornatsjov er niet meer zou regeren. De economische- en politieke hervormingen in de tweede helft van de jaren tachtig brachten de communistische regimes achter het IJzeren Gordijn aan het wankelen. Enkele jaren van enorme politieke turbulentie volgden en op 25 december 1991 verjoeg Boris Jeltsin Gorbatsjov uit het Kremlin. Er is weinig meer over van het ooit machtige rode imperium en houdt op te bestaan. Zij maakt plaats voor het Gemenebest van Onafhankelijke Staten dat de soevereiniteit van elke deelnemende staat erkent. Tweede Kerstdag 1991 Op Tweede Kerstdag, een dag nadat Sovjet-president Michail Gorbatsjov zijn aftreden officieel bekend maakte, verdween de Russische staatsman ook in het Amsterdamse wassenbeeldenmuseum Madame Tussaud Scenerama. De medewerkers van Madame Tussaud waren ziedend. De directie sloeg na de vermissing groot alarm en deed bij de politie van Amsterdam aangifte van diefstal. Dagbladen, radiostations en televisie storten zich daarna op de vermissing van het beeld ter waarde van 40.000 gulden. Van al die aandacht schrok de Vesuviusclub enorm. Pas in de nieuwjaarsdag van 1 januari 1992 viel de ontknoping. Toen zorgde de oudejaarsclub Vesuvius uit Elsloo voor internationaal en opbarend nieuws. Tot dan had de oudejaarsclub de ontvreemding angstvallig geheim weten te houden. Zeven betrokken leden van de Vesuviusclub hadden namelijk binnen 24 uur nadat de toenmalige Sovjet-president Michail Gorbatsjov zijn aftreden bekend maakte, op klaarlichte dag en op een zeer spectaculaire wijze het beeld uit de collectie wereldleiders van het wassenbeeldenmuseum Madame Tussaud op de Dam in hartje Amsterdam opgehaald. Het beeld werd tijdens de jaarwisseling triomfantelijk door de Vesuviusleden in KGB-kledij in een stampvol café ’t Anker in Elsloo aan de eigen dorpsbevolking en de aldaar verzamelde pers getoond. Radio, televisie en kranten schonken bijna dagelijks aandacht aan deze stunt van de oudejaarsclub, die een ontvoeringsproces aan de broek kreeg. Spectaculaire ontvreemding Het wassenbeeld was voor de bekendmaking van Gorbatsjov’s aftreden al in beeld bij de oudejaarsvereniging van Elsloo. De club speelt bij het stuntwerk namelijk altijd in op de directe actualiteit en het “ontvreemden” moet altijd betrekking hebben op het dorp of gemeente. Toen men vernam dat de gemeenten Oost- en Weststellingwerf zouden samenvloeien werd de grap in scene gezet. Ze besloten de geplaagde Gorbatsjov dan maar een nieuwe functie aan te bieden en hem aan het hoofd van de nieuwe gemeente te zetten. De dag voor de Kerstdagen hadden leden van de club al even polshoogte genomen tijdens een rondleiding door het museum. Op de afdeling Staatshoofden werd er extra gelet op bewakers, deuren en beveiligingscamera’s . De spraakmakende actie van de club kon in hun ogen worden uitgevoerd. Na een geplande actie en gedegen voorbereiding liepen de leden via de nooduitgang zo met het beeld onder de arm het museum uit. Met een wijde regenjas om de schouders gehangen en ingeklemd tussen twee Vesuviusleden door de drukke Kalverstraat naar een gereed staand busje. Ook daar sloeg tot verbazing van de club uit Elsloo niemand alarm. De Vesuvius stuurde gelijk na de kwajongensstreek een kaartje “groeten uit Friesland” naar het museum met de tekst “Sorry dat ik zo plotseling was vertrokken. Maar de verleiding was te groot om in alle rust, bij goede vrienden, in de voor mij vertrouwde omgeving van Moskou en Petersburg de jaarwisseling door te brengen. Groeten, uw Michail Gornatsjov'. Gelukkig liep alles goed af voor de club. De zaak werd na veel overleg tussen de officier van Justitie, het advocatenduo Hans en Wim Anker en Commissaris der Koningin Hans Wiegel, en burgemeester Hans Lesterhuis uiteindelijk in februari 1992 geseponeerd. Na een jaar rust verhuisde de Vesuviusclub de middenstip van SC Heerenveen uit het oude Abe Lenstrastadion en haalden men in eind 2001 het beeld van oud-bondscoach Rinus Michels uit de tuin bij het KNVB-centrum in Zeist. Voor deze ontvreemding moest men zich uiteindelijk toch verantwoorden bij de rechter. Kijk hier voor een reportage van Omrop Fryslân over de stunt.  

Auteur

Fokke Wester