Boekje over de boombeeldenroute van Olterterp

OLTERTERP

Bij uitgeverij Skiere Skuorre is eind november een handzaam boekje verschenen over de beeldenroute die vorig jaar augustus is gemaakt in de bossen van Olterterp: Als Bomen Konden Spreken.

Het vierkante boekje (16 bij 16 centimeter) is gemaakt in het kader van het project de 7 bossen van Beetsterzwaag. Het project is opgezet door de Opsterlandse Groene Parels, de vereniging van eigenaren van de landgoederen van Beetsterzwaag en Olterterp. In het boekje wordt in woord en beeld verteld over de historie van Landgoed Olterterp en de andere landgoederen, waar ooit de adellijke families van Opsterland woonden en werkten. Kettingzaagkunstenaars Verder vertelt meesterverteller Douwe Kootstra zowel in het Fries als het Nederlands de verhalen die horen bij de veertien beelden die in boomstammen gemaakt zijn door kettingzaagkunstenaars Rolf Döderlein de Win, Peter van der Meijs, Colin-James Richards, Thomas Weijenberg, Roel van Wijlick. Frank den Oudsten maakte van elk beeld foto's en verzorgde ook de vormgeving van het boekje. Hans de Zwaan zocht voor het hostorisch overzicht oude foto's in de archieven van Tresoar in Leeuwarden en Museum Opsterland in Gorredijk. In de tekst is behalve een historische en een actuele routekaart ook een reisverslag uit 1890 opgenomen, waarin wordt verteld over een bezoek aan Landgoed Olterterp. Het boekje is te koop bij de Afûk in Leeuwarden, Boekhandel Van der Velde (in Drachten en andere vestigingen), Planteyn Boekhandel en Museum Opsterland in Gorredijk, Prima Stella in Beetsterzwaag en Het Witte Huis in Olterterp Uit het voorwoord: Wie Beetsterzwaag zegt, zegt bossen, parken en landhuizen, heide, monumentale boerderijen en het prachtige beekdal van het Koningsdiep. Een van de pareltjes van Friesland nietwaar? Onze aandacht en zorg meer dan waard. Je zou dus denken dat die zorg wel goed geregeld is en dat iedereen zich van de noodzaak van die zorg volop bewust is. Op z’n minst de mensen die in of vlak bij dit landschap wonen. Die er hun dagelijkse of wekelijkse ommetje maken. Niets is minder waar. De kwaliteit van het landgoederenlandschap van Beetsterzwaag en Olterterp, dat de rijke boeren en Friese adel van weleer ons hebben nagelaten, staat onder druk. Hoe dat kan? Vroeger was het eigendom van de landgoederen in handen van particuliere families, die hun bezit koesterden en er goed voor zorgden. In de 20e eeuw zijn de landgoederen nagenoeg allemaal in handen gekomen van ideële of commerciële organisaties en hun hoofddoelstelling is een andere dan het behoud of de kwaliteitsverbetering van hun bezit. Daarnaast maakten steeds verder stijgende loonkosten onderhoud erg kostbaar. Gevolg was dat het landschap, vooral na de Tweede Wereldoorlog, aan zijn lot werd overgelaten en dat terwijl de recreatiedruk toenam. Resultaat is een landschap in verval dat onderhoud en restauratie hard nodig heeft. Als we niets zouden doen, dan zou Friesland een van zijn cultuurhistorische pronkstukken verliezen en dat zou eeuwig zonde zijn. Vanuit dit besef hebben de eigenaren van de landgoederen van Beetsterzwaag en Olterterp de handen ineengeslagen en de Vereniging de Opsterlandse Groene Parels opgericht. Dankzij een financiële bijdrage van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de provincie Friesland, de Stichting Van Teyens Fundatie en een financiële inbreng van de eigenaren zelf, is het de vereniging gelukt om het project de 7 bossen van Beetsterzwaag te starten. Dit project heeft als doel om dit prachtige gebied een kwaliteitsimpuls te geven. Naast het onderhoud van bossen en paden, wordt er geïnvesteerd in de restauratie van de cultuurhistorische elementen, zoals de parken, met hun vijvers, slingerende paden, beelden en bloembedden. Maar een landschap als dit vraagt om voortdurende zorg en dus wordt er ook gezocht naar manieren om toekomstig onderhoud en herstel te financieren, net als de toenemende kosten die de recreatie in het gebied met zich meebrengt. De landgoederen zijn in particuliere handen, maar voor iedereen vrij toegankelijk. De burgers hebben de lusten, de eigenaren de lasten. Lasten die niet opwegen tegen subsidies die ze als eigenaar ontvangen. De Vereniging de Opsterlandse Groene Parels wil de bewoners van Beetsterzwaag en omgeving - en liefst van heel Friesland - graag van deze situatie bewust maken. Want alleen met hun steun en hun bijdrage, als vrijwilliger of financieel - hoe klein ook - moet het lukken om dit prachtige culturele erfgoed in stand te houden. Zeker als daarbij ook nog de lokale ondernemers, de gemeente Opsterland en de provincie Friesland er, samen met onze vereniging, de schouders onder zetten. De keuze om in het kader van de 7 bossen van Beetsterzwaag een beeldenroute te realiseren, voert terug naar het verleden van Landgoed Olterterp. Ambrosius Ayso van Boelens, de bedenker van dit landgoed, liet er een wandeling realiseren die was gelardeerd met bijzondere elementen als een grot, een hermitage, het huisje Arm en Rijk en de 12 Apostelen. Naast het herstel van een aantal landschappelijke elementen, zoals de Slotlaan, de Grote en Kleine Vijver en de 12 Apostelen, wilden we ook een bijzondere en inspirerende wandeling op Landgoed Olterterp terugbrengen. Nu is het bos bevolkt met een bont gezelschap van personages uit Friese mythen, sagen en volksverhalen. Sommige hebben echt bestaan, andere zijn aan de fantasie ontsproten. Bevrijd van het papier bevolken ze nu voor het eerst een echte plek in de bossen van Beetsterzwaag.  Lees ook: Monumentale bomen Olterterp vertellen voortaan Friese sagen en legenden

Auteur

Fokke Wester