Femke Oosterhof wint Lorentz Afstudeerprijs voor nog te ontdekken fysica

DRACHTEN/GRONINGEN

Drachtster Femke Oosterhof ontvangt op 28 november de Lorentz Afstudeerprijs voor theoretische natuurkunde van 3.000 Euro bij de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) in Haarlem.

Oosterhof bestudeerde aan de Rijksuniversiteit in Groningen voor haar master het verschijnsel waarbij neutronen (kerndeeltjes) spontaan kunnen overgaan in antineutronen (neutron-antineutron oscillatie). Een verschijnsel dat, als het waargenomen wordt, een sterke aanduiding voor nieuwe fysica zou zijn. Om deze nieuwe fysica te beschrijven nam Femke haar toevlucht tot een effectieve kwantumveldentheorie. Femke is geboren en getogen in Drachten en een oud-leerling van het Drachtster Lyceum. Antimaterie In ons heelal lijkt materie te domineren over antimaterie. Tot dusver is nog onduidelijk hoe deze asymmetrie tot stand is gekomen. Dit kan niet verklaard worden met het Standaard Model van de deeltjesfysica en is daarmee een indirecte aanwijzing voor het bestaan van nog-te- ontdekken fysica. Andrei Sakharov stelde in 1967 drie criteria voor het genereren van deze materie-antimaterie-asymmetrie in het heelal voor. Eén van deze criteria impliceert dat materie, in tegenstelling tot wat het Standaard Model voorspelt, niet stabiel is. De observatie van neutron-antineutron oscillaties zou hiervoor een direct signaal zijn. Neutron-antineutron oscillaties worden voorspeld door verscheidene nieuwe theorieën, maar zijn nog niet waargenomen in experimenten. Het doel van het masterproject van Femke was het bepalen van de neutron-antineutron oscillatietijd in een effectieve kwantumveldentheorie voor lage energieën. Het resultaat van haar onderzoek kan bijdragen aan het maken van nauwkeurigere voorspellingen van deze oscillatietijd in nieuwe theorieën. Dit is belangrijk voor het zetten van betrouwbare limieten op de toepasbaarheid van deze theorieën. Inmiddels zet Femke haar onderzoek voort in promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarbij ze dezelfde technieken zal toepassen op neutron-antineutron oscillaties in kleine atoomkernen. Voldoening ,,Ik vind het leuk om me verder te verdiepen in de deeltjesfysica en werk graag vraagstukken van wiskundige aard uit. Het geeft me voldoening wanneer ik iets beter ben gaan begrijpen'', zo licht Femke haar interesse voor dit theoretische vakgebied toe. De jury is lovend over de hoge kwaliteit van haar afstudeerwerk, dat uitblinkt door de combinatie van goed fysisch inzicht met indrukwekkende technische berekeningen. Ook de wijze waarop de technisch gecompliceerde berekeningen helder zijn uitgelegd, is volgens de jury zeldzaam voor een afstudeerscriptie (en zelfs in de wetenschappelijke literatuur). De Lorentz Afstudeerprijs wordt uitgereikt door Carlo Beenakker, voorzitter commissie wetenschappelijke bestedingen van het Lorentzfonds. De jurering was in handen van de KHMW in Haarlem. Deze maatschappij jureert ook andere belangrijke wetenschappelijke prijzen.

Auteur

Fokke Wester