Smelne's Erfskip viert zilveren jubileum op Open Monumentendag

DRACHTEN

De festiviteiten op Open Monumentendag in het weekeinde van 10 en 11 september zullen dit jaar in Smallingerland vooral in het teken staan van het 25-jarig bestaan van Smelne's Erfskip.

25 jaar Smelne's Erfskip Smelne's Erfskip is in 1991 ontstaan als een protestbeweging van verontruste inwoners uit Drachten, die met lede ogen aanzagen dat veel cultureel erfgoed dreigde te verdwijnen of zelfs al was verdwenen. De Drachtstervaart en de schilderachtige dwarsvaarten waren al gedempt en een aantal voor het dorp zo karakteristieke gebouwen was afgebroken of door verbouwing ernstig aangetast. De directe aanleiding vormde de dreigende sloop van het tabaksfabriekje van de fa. Fokke van der Meulen aan de Zuidkade, naast de Grote Kerk. Mede dankzij de inzet van deze Erfskippers van het eerste uur is dit fabriekje – helaas toch enigszins aangetast - behouden gebleven. Het gebouw sierde jarenlang het logo van de historische vereniging. Smelne’s Erfskip is in deze 25 jaar uitgegroeid tot een bloeiende organisatie met bijna 900 donateurs. De inzet voor het behoud van beeldbepalende monumentale gebouwen in Smallingerland is altijd een belangrijke activiteit gebleven. Mede door de inbreng van SE telt deze gemeente naast een aantal Rijksmonumenten inmiddels ruim meer dan 100 gemeentelijke monumenten. Ze zijn vastgelegd in het in 2011 door SE uitgegeven boek Smallingerland in beeld. In haar 25-jarig bestaan heeft SE verschillende boeken laten verschijnen, waaronder de Canon van Smallingerland en de in 2015 verschenen de boeken Drachtstervaart en Een blauw hart, 70 jaar ziekenhuiszorg in Drachten. Verder geeft de Stichting drie keer per jaar haar full-color magazine Smelne’s Erfskip uit en verzorgt ze thema-middagen en -avonden voor donateurs en andere belangstellenden. Elk jaar organiseert Smelne's Erfskip de Open Monumentendagen en om de twee jaar wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het Cultureel Historisch Jaar in Smallingerland. ----------------------------------------------------- Jubileumviering De stichting Smelne’s Erfskip, die naast haar activiteiten met betrekking tot de cultuurhistorie van Smallingerland, ook jaarlijks de Open Monumentendagen in Smallingerland organiseert, viert dit jaar in hetzelfde weekend haar 25 jarig bestaan. Daarbij zal op zaterdag de nadruk liggen op de festiviteiten in Drachten in het kader van het 25 jarig jubileum, terwijl op zondag in diverse dorpen van de gemeente activiteiten in en rondom monumenten zullen plaatsvinden. Het omvangrijke programma, waarvan de wethouder Marja Krans van Smallingerland zaterdagochtend om half elf in de Grote kerk in Drachten het startsein zal geven, luidt als volgt: Zaterdag 10 september Drachten Historische markt In de Doopsgezinde kerk (Zuiderbuurt 28) en de Grote kerk (Zuidkade 19) stellen diverse organisaties uit de verschillende dorpen van de gemeente zich voor en samen belichten ze verschillende facetten van de geschiedenis van Smallingerland. In de Doopgezinde kerk presenteert Wietse Welling zijn boek over de geschiedenis van de zuivelfabriek van Oudega. Een bezoek aan deze kerken, die beiden de status van rijksmonument hebben, is in ieder geval de moeite waard. De kerken zijn geopend van 10.00 tot 16.30 uur en de toegang is gratis. Inzameldag oude films Onder het motto ‘Blik op beeld Smallingerland’ houdt het Fries Filmarchief van half elf tot vier uur een inzameldag van oude films en video’s in de Bibliotheek Drachten. Belangstellenden – ook zonder films – zijn van harte welkom. Medewerkers van het Fries Film Archief zijn aanwezig om de historische waarde van het meegebrachte film- of videomateriaal te beoordelen. Vrijwilligers van Smelne’s Erfskip zullen ingaan op de inhoud. Daarnaast wordt zowel in de Bibliotheek als in het auditorium van het Museum Dr8888 aan de andere kant van het Museumplein tussen elf en vier uur in doorlopende voorstellingen historisch filmmateriaal over Smallingerland vertoond. Stadswandelingen Om 11.00 en 14.00 uur starten er vanaf de Grote Kerk aan de Zuidkade stadswandelingen door het centrum van Drachten. De wandelingen voeren langs een aantal monumentale gebouwen en vrijwilligers van Smelne’s Erfskip gaan in op de geschiedenis van Drachten. Ook wordt de voormalige Rijkslandbouwwinterschool bezocht, waar de wereldvermaarde glas-in-loodramen ontworpen door Theo van Doesburg kunnen worden bewonderd. De deelname is gratis. Ook is het mogelijk om op eigen gelegenheid deze wandelingen te maken. Hiervoor is informatiemateriaal verkrijgbaar bij de stands van Smelne’s Erfskip in de beide kerken. Vaartochten met historische schepen door de Drachtstervaart Tussen 10.30 uur en 15.00 varen twee historische schepen - de snikke Swaentsje en de beurtvaarder St. Michael - heen en weer tussen de Passantenhaven aan het Moleneind en het Buitenstvallaat, met de monumentale sluis met brugwachterswoning en de scheepswerf. Aan boord wordt de geschiedenis van de vaart verteld. Er kunnen maximaal 12 passagiers per schip per keer gratis meevaren. Plaatsreservering is mogelijk bij de aanlegplaats in de Passantenhaven. Daar is ook het skûtsje De Jonge Trijntje te bezichtigen. --------------------------------------------------- Zondag 11 september Smallingerland Monumentenroute Zuidwest-Smallingerland De verenigingen van Dorpsbelang/Plaatselijk Belang van de dorpen De Veenhoop, Boornbergum, Smalle Ee en De Wilgen hebben gezamenlijk de Monumentenroute Zuidwest-Smallingerland samengesteld. Deze route wordt om 13.30 uur op de Veenhoop officieel geopend door wethouder Jos van der Horst van Smallingerland. De route voert langs een twintigtal monumenten en cultuurhistorische locaties, waarbij informatieborden zijn geplaatst. Routeboekjes met beschrijvingen zijn op zaterdag te krijgen op de historische markt in de Grote kerk en op zondag bij de opening en later nog bij de dorpsverenigingen. Drachten De Grote kerk aan de Zuidkade en de Doopsgezinde Kerk aan de Zuiderbuurt, beide rijksmonumenten, zijn van 13.00 tot 16.00 uur voor het publiek geopend. Drachtstercompagnie De Histoaryske Kommisje Drachtster Kompenije organiseert een fiets- en wandeltocht door het coulissenlandschap rond het dorp langs geschiedkundig en landschappelijk markante plekken. Start om 14.00 uur bij de Oudheidskamer aan de Fallaetswei 17. De fietstocht is 20 km lang. Houtigehage In en om het Wâldhúske, het rijksmonument aan de Skoallewyk 10, organiseren de Vrienden van de Wâldhúskes vanaf 10.00 uur de Fryske Dei met een Brocantemarkt, live muziek en foodstreet. Van vijf toto zes uur verzorgt de befaamde Friese band De Hûnekop de muzikale afsluiting. Opeinde, De Tike en Nijega De historische en dorpsverenigingen hebben een fietsroute samengesteld langs plaatselijke monumenten en de vindplaatsen van archeologisch materiaal door de huisarts en amateurarcheoloog Siebenga. Routebeschrijvingen zijn op zaterdag te krijgen op de historische markt in de Doopsgezinde kerk en via de website www.hfdepein.nl. Oudega De Stichting tot behoud van het motorschip St. Michaël stelt haar voormalige beurtschip Sint Michaël en enkele andere oude schepen in de haven van Oudega open voor bezichtiging van 13.00 tot 17.00 uur. Rottevalle Te bezichtigen zijn de beide rijksmonumenten (Hervormde kerk aan de Buorren 18 en de Doopsgezinde kerk aan De Haven 16), de onlangs gerestaureerde arbeiderswoning en gemeentelijk monument B&B 't Stee fan Anne P aan de Brouwersgrêft 5 en het in 1887 gebouwde skûtsje De Rot bij Haven 26 (programma geldt ook op zaterdag).

Auteur

Fokke Wester